Năm 2026 tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực của ngành cà phê Việt Nam khi xuất khẩu duy trì quy mô lớn, khẳng định vị thế là một trong những ngành hàng nông sản chủ lực. Tuy nhiên, cùng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, việc Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) chính thức được áp dụng đang đặt ra yêu cầu mới đối với toàn bộ chuỗi cung ứng cà phê.
Xuất khẩu tăng trưởng nhưng áp lực ngày càng lớn
Theo số liệu của cơ quan hải quan, trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam đạt khoảng 4,8 tỷ USD, tiếp tục đóng góp quan trọng vào tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của cả nước. Bên cạnh các thị trường truyền thống như Italia, Nhật Bản và Nga, nhiều thị trường tại khu vực Đông Bắc Á cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực nhờ nhu cầu tiêu dùng và chế biến ngày càng cao.
Tuy nhiên, bức tranh thị trường không hoàn toàn thuận lợi. Giá cà phê thế giới đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh năm 2025, trong khi Brazil tiếp tục mở rộng sản lượng, tạo thêm áp lực cạnh tranh đối với cà phê Robusta – sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Bên cạnh đó, nguồn cung trong nước có xu hướng thu hẹp do lượng hàng tồn không còn nhiều và những ảnh hưởng bất lợi của thời tiết đến vụ mùa mới.
EUDR - Thách thức cũng là cơ hội nâng tầm cà phê Việt
Một trong những yếu tố được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm hiện nay là Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).
Theo quy định này, các sản phẩm cà phê xuất khẩu vào EU phải chứng minh được nguồn gốc không liên quan đến hoạt động phá rừng sau mốc thời gian quy định, đồng thời phải đảm bảo đầy đủ dữ liệu truy xuất nguồn gốc, thông tin vùng trồng và hồ sơ thẩm định chuỗi cung ứng.
Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không chỉ cần sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng mà còn phải xây dựng hệ thống quản lý minh bạch từ nông hộ đến nhà máy chế biến và đơn vị xuất khẩu.
Chuyển từ xuất khẩu số lượng sang giá trị
Trong nhiều năm qua, Việt Nam luôn giữ vị trí là quốc gia xuất khẩu Robusta lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang thay đổi, đòi hỏi ngành cà phê phải chuyển mạnh từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng.
Điều này bao gồm:
- Phát triển vùng nguyên liệu đạt các chứng nhận bền vững.
- Đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng dữ liệu số.
- Gia tăng tỷ trọng cà phê rang xay, hòa tan và các sản phẩm chế biến sâu.
- Xây dựng thương hiệu thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu.
Việc khoảng 30% diện tích cà phê của Việt Nam đã đạt các chứng nhận sản xuất bền vững được xem là nền tảng quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
Để duy trì lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh EUDR được triển khai, các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê nên chủ động:
- Hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc đến từng vùng nguyên liệu.
- Chuẩn hóa dữ liệu tọa độ địa lý của vùng trồng.
- Xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ với hợp tác xã và nông hộ.
- Đầu tư vào các chứng nhận quốc tế về phát triển bền vững.
- Nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu.
Việc đáp ứng các yêu cầu của EUDR không chỉ giúp duy trì khả năng tiếp cận thị trường EU mà còn góp phần nâng cao uy tín, hình ảnh và giá trị thương hiệu của cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Góc nhìn từ IMEX NEWS
Xu hướng thương mại toàn cầu đang chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về tính minh bạch và phát triển bền vững. Đối với ngành cà phê, EUDR không chỉ là một quy định kỹ thuật mà còn là động lực thúc đẩy doanh nghiệp tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng hiện đại và chuyên nghiệp hơn.
Trong thời gian tới, những doanh nghiệp đầu tư sớm vào hệ thống truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số vùng nguyên liệu và xây dựng thương hiệu bền vững sẽ có nhiều cơ hội mở rộng thị phần tại các thị trường có yêu cầu cao như EU, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trên toàn cầu.
